Δύο πρόσφατες διαδραστικές εγκαταστάσεις (που δεν περιοριζονται μονο στο φως και στην εικόνα αλλα επεκτείνονται χρησιμοποιώντας τον ήχο και την αφή ως ερεθίσματα)
Ada
INI (university + ETH Zurich)
Πρόκειται για ένα διαδραστικό χώρο 160 τ.μ. που παρουσιάστηκε στην Ελβετική διεθνή έκθεση Expo.02. Χρησιμοποιώντας οπτικούς, απτικούς και ακο
υστικούς σένσορες για να αλληλεπιδρά και να επικοινωνεί με τους επισκέπτες του, το συστημα ελέγχου του αποτελεί μια καινοτόμα πρόταση ενός λειτουργικού συστήματος για κτήριο το οποίο μπορεί να εγκλιματίζεται από μόνο του και να αποκτά γνώση. H Ada στηρίχθηκε πάνω σε ρομποτικά μοντελα αντίληψης, γνώσης και συμπεριφοράς (Distributed Adaptive Control). Επικοινωνούσε με τους επισκέπτες χρησιμοποιώντας μια γλώσσα οπτικής, γραφικής και ηχητικής σύνθεσης σε πραγματικό χρόνο βασισμένα σε ένα εσωτερικό συναισθηματικό μοντέλο. Μέσα στους πέντε μήνες της έκθεσης με 550.000 επισκέπτες και μετά απο ελεγχόμενα πειράματα οπτικού και ακουστικού εντοπισμού και διαδρασης ανάμεσα στην μηχανή και τον άνθρωπο αποδείχθηκε ότι η Ada ήταν ικανή να διδαχθεί να επιδρά αποτελεσματικά στην συμπεριφορά των επισκεπτών στον χώρο, η στάση των οποίων απέναντι στην Ada μπορούσε να προγνωστεί από την συμπεριφορά τους και οτι ένα μεγάλο ποσοστό των επισκεπτών ήταν έτοιμο να αναγνωρίσει την Ada ως ένα νοήμον πλάσμα. Η εγκατάσταση ακόμα φανέρωνε νέες πτυχές της συμπεριφοράς και της ανθρώπινης εμπειρίας μέσα σε πολυ-δυνητικά διαδραστικά περιβάλλοντα.
H Ada ενέπλεκε τους επισκέπτες της σε διάφορες ατομικές και συλλογικές διαδράσεις με τον χώρο το φάσμα των οποίων εκτείνεται από την παθητική αντίδραση του χώρου στις συγκεκριμένες δράσεις των επισκεπτών (οτι το φωτεινό πάτωμα και τα ηχητικά εφέ έδειχναν την θέση των
επισκεπτών για παράδειγμα) μέχρι την εξερεύνηση της ανθρώπινης διαδραστικότητας μέσα από την χρήση έτοιμων ή ανακτημένων οδηγητικών προτύπων, ηχητικών και οπτικών επιβραβεύσεων, ή ακόμη και τον έλεγχο της κίνησης του πλήθους (μέσα από τη χρήση παιχνιδιών, ή οδηγώντας μία ομάδα επισκεπτών στην έξοδο). Μέσα από αυτές τις διαδράσεις η Ada μπορεί να χαρακτηριστεί ως: ένας χώρος που στεγάζει πλήθος ανθρώπων, ένας τεχνητός οργανισμός, ή ως μία συγκροτημένη εμπειρία που προϋποθέτει ένα μεγάλο αριθμό ατόμων. Αυτό δείχνει πως η ανάπτυξη μιας νοητικής αρχιτεκτονικής απαιτεί μια πολυ-πειθαρχική προσέγγιση τέτοια ώστε να μην περιμένει την προσαρμογή του χρήστη στον χώρο, αλλά, αντίθετα, να επιτρέπει στον χώρο να προσαρμοστεί στην απρόβλεπτη και δημιουργική δράση του χρήστη.
Hello Stranger!?
Vehovar + Jauslin Architektur
Μία εγκατάσταση με αισθητηριακούς διαδραστικούς (μέσω υπολογιστη) στύλους, αγκαλιάζει τους επισκέπτες της και επικοινωνεί μαζί τους- που μπορεί να διεγερθεί ή να ερωτευτεί ακομη. Μία ομάδα επιστημόνων της νευροπληροφορικής, αρχιτεκτόνων, light designers, συνθετών θέτει ερωτήματα γύρω από το πώς η αρχιτεκτονική και τα αντικείμενα μπορούν να μοιάσουν ή να συμπεριφερθούν σαν ζωντανοί οργανισμοί.
Τα βασικά διαδραστικά σενάρια:
ΦΩΤΙΑ - Όσο είναι άδειο, το δωμάτιο παραμένει σκοτεινό. Οι στύλοι ενεργοποιούνται όταν εντοπιστεί ανθρώπινη παρουσία, είτε ως κίνηση είτε ως αλλαγή στην ποιότητα του δωματίου. Η παρουσία αυτή πυροδοτεί κόκκινες ακτίνες φωτός που εγείρονται απο το πάτωμα, κινούνται ανοδικά στον στύλο μέχρι ο επισκέπτης να κινηθεί και να ξεκινήσει η επόμενη φωτεινή στήλη.
ΒΡΟΧΗ - Ρέει γαλάζια βροχή απο τη οροφή. Κάθε στύλος ενεργοποιημένος απο επισκέπτη θα γίνει κόκκινος.
ΚΥΚΛΩΝΑΣ - Ένα πράσινο σημείο κινείται περικλυκλικά στις εξωτερικές στήλες του άδειου δωματίου σαν κυκλώνας. Εάν ένας επισκεπτης μπει στο δωμάτιο, τότε ο κυκλώνας αλλάζει χρώμα και κινείται στις οχτώ στήλες που περιστοιχίζουν το τετράγωνο πάνω στο οποίο στέκεται ο επισκέπτης. Ο κυκλώνας εντοπίζει την κίνηση του ατόμου καθώς διαπερνά το δωμάτιο, αλλάζοντας χρώματα υποδεικνύοντας έτσι μία αλλαγή στην θέση.
ΦΙΔΙ - Ένα πράσινο φίδι διασχίζει με τυχαιότητα όλες τις περιοχές του δωματίου. Αν το κεφάλι του χτυπήσει πάνω σε κατειλλημένη στήλη (εκεί όπου μπορεί να στέκεται ένας επισκέπτης) τότε η κολώνα ανάβει στιγμιαία με κόκκινο χρώμα και το φίδι συνεχίζει την πορεία του.
ΚΑΡΔΙΑ - Μία κόκκινη καρδιά πάλλεται μέσα σε ένα άδειο δωμάτιο. Καθώς ο επισκέπτης εισέρχεται στο χώρο, η καρδιά χτυπάει γρηγορότερα και λάμπει ακόμη περισσότερο.
ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ - Σε ένα άδειο δωμάτιο, το χαμηλότερο επίπεδο μιας στήλης ανάβει πράσινο και περιστοιχίζεται από τέσσερα κόκκινα φώτα σε σταυροειδή διάταξη τα οποία προσομοιάζουν ένα λουλούδι στο έδαφος. Αυτά τα στοιχεία παράλληλα ακολουθούν την κίνηση του επισκέπτη στο δωμάτιο περιμένοντας το επόμενο βήμα του.
ΦΛΟΙOΣ - Σε αυτό το μοντέλο ο επισκέπτης μπαίνει σε ένα ταξίδι ανακάλυψης του φλοιού. Όπως μία τούρτα με διαφορετικές στρώσεις, ο φλοιός σταδιακά υποδιαιρείται σε διαφορετικά στρώματα (πετρώματα) το οποία ανταλλάσσουν πληροφορία, στο οριζόντιο και στο κάθετο επίπεδο. Ο επισκέπτης μπορει να διεγείρει το κεντρικό επίπεδο του φλοιού (layer IV) με την παρουσία του. Εάν ένα αυθαίρετο επίπεδο διεγερθεί αρκετά, τότε η πληροφορία μεταδίδεται στο οριζόντιο επίπεδο. Όταν αυτή κυκλική διαστολή ξεκινήσει από δύο διαφορετικά σημεία ταυτόχρονα, τότε η πληροφορία μεταφέρεται στα υψηλότερα επίπεδα από ένα σημείο αναχαίτησης (την περιοχή με τον υψηλότερο βαθμό δραστηριότητας) από όπου και αρχίζει να διασκορπίζεται πάλι στο οριζόντιο επίπεδο. Το ψηλότερο επίπεδο παραμένει αμυδρά φωτεινό. Όταν το ποσό ενέργειας που θα φτάσει σε αυτό το επίπεδο είναι αρκετά υψηλό , τότε ο φλοιός θα πυροδοτήσει ένα ωστικό κύμα.
Συμπεραίνοντας, οι προηγούμενες περιπτώσεις στηρίζονται ή χρησιμοποιούν το λογισμικό (ή παρόμοιο) που περιγράψαμε πιο πριν. Ένα λογισμικό ευέλικτο και αρκετά "χαμηλών τόνων" όπως αναφέρθηκε.
Στο invisibles, είναι αυτή ακριβώς η μουσική σύνθετική διαδικασία που παράγει το χώρο, στις επόμενες χρησιμοποιείται ως εργαλείο επικοινωνίας της μηχανής με τον άνθρωπο. Τα "ευφυή" κτήρια όπως ονομάζονται συνήθως αποτελούν μηχανές οι οποίες χειρίζονται με γραμμικό τρόπο τα καιρικά/ενεργειακά δεδομένα ώστε να βελτιώσουν το επίπεδο άνεσης. Βλέπουμε όμως πως χρησιμοποιώντας διαφορετική προσσέγγιση και μελετώντας στην ουσία το πιο διαδεδομένο παράδειγμα ευφυίας στην φύση, τον ανθρώπινο εγκέφαλο, μπορούν όχι απλά να αντιδράσουν στα δεδομένα και στην δράση του χρήστη αλλά να ερμηνεύσουν την κίνηση του και την συμπεριφορά του, να μάθουν να ανταποκρίνονται σε διαφορετικές καταστάσεις, να εξωτερικεύσουν συναισθήματα, να κατακτήσουν τελικά τη δική τους βούληση. Οι χώροι αυτοί δεν λειτουργούν ακολουθώντας συγκεκριμένα προγραμματισμένα πρότυπα ακόμη και όταν αντιδρούν αποφαστικά ανάλογα με την περίπτωση. Έτσι λειτουργούν και τα εργαλεία που αναφέραμε. Δεν χρησιμοποιούν γραμμική λογική, συνδυάζουν διαφορετικές πηγές και εξόδους, επιδοκιμάζοντας την τυχαιότητα και τη γενετική λογική του αλγόριθμου. Τότε θα λέγαμε πως τα παραπάνω εργαλεία σύνθεσης και επεξεργασίας ήχου και video μπορούν να αποτελούν, παράλληλα, το βασικό input για τη σύνθεση και τη δημιουργία ακόμη του χώρου (Invisibles) αλλά, και στον υπέρτατο βαθμό, τα εκφραστικά του μέσα- τον κώδικα επικοινωνίας ενός σύγχρονου κτηρίου (ADA, Hello Stranger?).
Μπορεί να ισχυριστεί κανείς οτι η γλώσσα που χρησιμοποιείται για να δημιουργηθεί ένας χώρος ή να επικοινωνήσει με τον έξω κόσμο στηρίζεται σε απλούς βασικούς κανόνες οι οποίοι όμως όπως και η φύση όταν εφαρμοστούν παράγουν αρκετά πολύπλοκα, ελάχιστα προβλέψιμα και με μεγάλο βαθμό διαφορετικότητας αποτελέσματα. (cellular automata/game of life/rule 30/minimalistic music/shearing layers/videomixingtools/screensavers/ambientmovies όλα αυτά χρησιμοποιούν την ίδια λογική σε διαφορετικό περιβάλλον και τομέα.)