mass customization
O Alvin Toffler ανέφερε τους ορους de-standardisation και de-massification αλλά ο όρος mass customisation η μαζική προσαρμογή ενός προιόντος χρησιμοποιείται για πρώτη φορά από τον Stan Davis στο βιβλίο του Future Perfect. Ήταν αρκετά παράδοξο να μιλάει κανείς για "μαζική εξατομίκευση¨ και ο όρος είναι κάπως τυχαίος καθώς συνυπάρχει με διάφορες άλλες ετικέτες όπως μαζική εξατομίκευση (mass individualisation), μηχανική προσαρμογή (machine customisation) ή ευέλικτη παραγωγή (flexible production). Τελικά όμως καθιερώθηκε ο όρος μαζική προσαρμογή (Joe Pine). Ξεκινώντας ως απλά μια μελλοντολογία, πλέον δεν είναι λίγες οι εταιρίες που ακολουθούν αυτή την κατεύθυνση.
H μαζική προσαρμογή δεν έχει μόνο μία εκδοχή βέβαια. Μπορεί να εφαρμοστεί σε διάφορους τομείς και στάδια της παραγωγής του προιόντος. Για παράδειγμα, αρκετοί κατασκευαστές προσανατολίζονται περισσότερο προς την "κοσμητική προσαρμογή" (cosmetic customisation) με μεγαλύτερη ποικιλία χρωμάτων, φινιρισμάτων κτλ... Άλλα προιόντα μπορεί να προσαρμοστούν στις ανάγκες του πελάτη στο τελικό στάδιο της διανομής τους (post-production customisation). Ύπάρχουν ακόμη προιόντα που προσαρμόζονται στον πελάτη, όπως πχ. τα "ευφυή" συστήματα οδήγησης που είναι διαθέσιμα πλέον στα αυτοκίνητα και προσαρμόζονται (αόρατα) στο δικό σου στυλ οδήγησης (adaptive customisation)
Πέρα από αυτές τις "ανώδυνες" μορφές προσαρμογής ενός προιόντος, οι οποίες εφαρμόζονται στο τελικό στάδιο (post-production) μετά την παραγωγή, είναι επίσης δυνατό ο ίδιος ο καταναλωτής να εμπλακεί στον σχεδιαμό και την κατασκευαστική διαδικασία έτσι ώστε να αλλοιώσει τον σχέδιο του πυρήνα του προιόντος. Αυτό έχει να κάνει κυρίως με ήδη υπάρχουσες επιλογές και συνδυασμούς με τους οποίους οι περισσότεροι καταναλωτες είναι ευχαριστημένοι και δεν πρόκειται να ασχοληθούν περαιτέρω. Φαίνονται ήδη οι περιορισμοί πάνω στο πόσο είναι δυνατόν και ακόμη περισσότερο στο πόσο είναι διατεθημένος ο πελάτης να εμπλακεί στον σχεδιασμό ενός αρκετά πολύπλοκου τεχνολογικού προιόντος όπως, για παράδειγμα ένα αυτοκίνητο.
Όλα τα παραπάνω διαφορετικά είδη μαζικής προσαρμογής διχάζουν τους επαγγελματίες σχεδιαστές. Θα μπορούσε να είναι μια επιστροφή στην προ-βιομηχανικη εποχή του σχεδιαστή-κατασκευαστή (για τους product designers). Για άλλους (design engineers) η μόνη πραγματική μαζική προσαρμογή θα ήταν το design-to-order. Και στις δύο εκδοχές όμως χάνεται η ουσία ότι για να είναι χαμηλού κόστους η μαζική προσαρμογή πρέπει να υπάρχει κατασκευή σε μέρη και διαρθρωτική δομή. Τα προιόντα πρέπ
ει να σπάσουν σε μικρότερα μέρη ή υπο-συστήματα ώστε να είναι εύκολη διαφορετική συναρμολόγησή κατά παραγγελία του αγοραστή.
Εταιρίες σαν τη Levi's, τη Dell και τη Nike εδώ και καιρό χρησιμοποιούν τη παραπάνω λογική. Ποιες είναι όμως οι επιπτώσεις στην αρχιτεκτονική και την παραγωγή του χώρου;
Ο Greg Lynn είναι ένα άλλο παραδειγμα με το Embryologic houses στο οποίο χρησιμοποιεί παραμετρικό σχεδιασμό και μη γραμμικές δυναμικές διαδικασίες για να επιτύχει αυτό το είδος "μαζικής διαφοροποίησης". Καθώς οι τεχνολογίες παραγωγής φτάνουν σε ένα όλο και πιο ευρύ κοινό οδηγούμαστε σε ένα είδος σειριακότητας στην αρχιτεκτονική που βασίζεται στην τοπική παραλλαγή και στην σειριακή διαφοροποίηση.
Το προιόν πλέον, λέει ο Bernard Cache, δε σχεδιάζεται αλλά υπολογίζεται επιτέποντας το σχεδιασμό πολύπλοκων μορφών και επιφανειών μεταβλητής καμπυλότητας ώστε να θέσει το θεμέλιο ενός μη-πρότυπου τρόπου παραγωγής. Τα objectiles του υπολογίζονται σε σχεδιαστικό λογισμικό και κατασκευάζονται σε μηχανές αριθμητικά ελεγχόμενες. Η αλλαγή των παραμέτρων του σχεδιασμού, συνήθως με τυχαίο τρόπο, είναι που επιτρέπει την κατασκευή διαφορετικών σχημάτων μέσα στην ίδια σειρά, επιτυγχάνοντας έτσι τη μαζική προσαρμογή, τη βιομηχανική παραγωγή μοναδικών αντικειμένων.
Οι επιπτώσεις στην αρχιτεκτονική και στην κατασκευαστική βιομηχανία γενικότερα είναι αρκετά ισχυρές. "Η αίσθηση οτι η μοναδικότητα είναι εξίσου φτηνή και εύκολη να επιτευχθεί με την επανάληψη, αμφισβητεί τις απλουστευτικές εικασίες του μοντερνισμού και δείχνει το δρόμο προς ένα μετα-βιομηχανικό παράδειγμα βασισμένο στις εμπλουτισμένες δυνατότητες των ηλεκτρονικών και όχι των μηχανικών"(Slessor). Στην μοντέρνα αισθητική, το σπίτι θεωρούνταν ένα κατασκευασμένο προιόν ("machine for living"). Η μαζική παραγωγή έκανε προσιτά τα καλύτερα σχέδια στο ευρύ κοινό. Πλέον όμως η βιομηχανική παραγωγή δεν σημαίνει παραγωγή πρότυπων προιόντων που ταιριάζουν σε όλες τις περιπτώσεις. Οι τεχνολογίες και οι μέθοδοι της μαζικής προσαρμογής είναι ικανές για την παραγωγή μοναδικών η παρόμοιων κτηρίων η κτηριακών στοιχείων, διαφοριοποιημένων μέσα από ψηφιακά ελεγχόμενες παραλλαγές.
____________________________________________________________
και πως διευρύνεται το παρακάτω τρίπολο;
σχεδιαστής - κατασκευαστής - καταναλωτής (+ προγραμματιστής, blogger[metablogger
μια ιδέα παρμένη απο τη θεωρία του Paul Lansky (composer, performer, listener, (+instrument builder, sound giver)