παραγωγικά συστήματα, sampling, χρόνος, στη μουσική

Θα μπορούσε να πει κανείς ότι η φωτιά αποτελεί ένα παραγωγικό σύστημα δομημένο σε κώδικα που εξελίσσεται με ''τυχαίο'' τρόπο. Τυχαίο επειδή δεν μπορούμε να υπολογίσουμε τον απλό αλλά ταχύτατο κωδικά του. Η γοητεία της φωτιάς, ως κινούμενη εικόνα, οφείλεται στο συνεχή και απρόβλεπτο  μετασχηματισμό της μορφής της.

Τώρα όσον αφορά το μινιμαλισμό το sampling και τα παραγωγικα συστήματα...

 

  "Το εξήντα ο Τerry Rilley, o Steve Reich, o Phillip Glass και πολλοί άλλοι άρχισαν να κάνουν τονική μουσική. Απλές συγχορδίες, απλά διαστήματα, ρυθμοί που μπορούσες να ακολουθήσεις. Μουσική με την οποία θα μπορούσες να χορέψεις ακόμη. Χαρακτηριστικό αυτής της μουσικής ήταν βέβαια ότι ήταν ξανά τονική. Έκρυβε όμως και ένα άλλο πιο σημαντικό στοιχείο.

Terry Rilley ''In C'' 

52 μέτρα μουσικής γραμμένα στο κλειδί του ντο. Οι οδηγίες προς τους μουσικούς είναι κάπως έτσι :

''εκτελέστε αυτά τα μέτρα σε όποια ταχύτητα επιλέξετε'', μπορείτε δηλαδή να ξεκινήσετε στο πρώτο μέτρο, να το παίξετε όσες φορές θέλετε, είκοσι τριάντα φορές, μετά να πάτε στο δεύτερο, αν δεν σας αρέσει, παίξτε το μία μόνο φορά και προχωρήστε στο τρίτο.

 Το ενδιαφέρον είναι ότι κάθε μουσικός προχωράει μέσα στην σύνθεση με τη δική του ταχύτητα. Η τεχνική αυτή εχει φυσικά ως αποτέλεσμα τη δημιουργία ενός πολύπλοκου κοματιού με μη αναμενώμενους συνδυασμούς. Όταν δε εκτελεστεί με πολλούς μουσικούς παράγεται ένας πολύ πυκνός και εντυπωσιακός ηχητικός ιστός.

Steve Reich ''It's Gonna Rain'' απόσπασμα

 Ένα αρκετά μεγάλο κομμάτι. Περιπου 17 λεπτα είναι η διάρκειά του. Έχει δημιουργηθεί από μια πολύ απλή διαδικασία. Είναι μια λούπα (ταινία) ενός ιερέα που λέει οτι ''θα βρέξει...''. Δύο μαγνητόφωνα παίζουν δύο ίδια αντίγραφα της λούπας. Οι ταχύτητες όμως με τις οποίες παίζουν τα δύο μαγνητόφωνα δεν είναι ακριβώς ίδιες λόγω διαφορετικής εργοστασιακής κατασκευής. Εξαιτίας αυτής της ασυνέπειας λοιπόν αρχίζουν οι λούπες να χάνουν τον συγχρονισμό τους. Αρχίζουν να ακούγονται σαν ηχώ, μετά ακούγονται σαν κανόνια, και τελικα ακούγονται σαν οτιδήποτε.

 Το κομματι είναι πολύ ενδιαφέρον διότι είναι τρομερά απλό. Είναι ένα κομάτι μουσικής που ο καθένας θα μπορούσε να φτιάξει. Τα αποτελέσματα παρόλ' αυτά είναι αρκετά πολύπλοκα ηχητικά. Αυτό που συμβαίνει οταν ακούς αυτό το έργο είναι ότι το κομμάτι του εγκεφάλου που ακούει το συνηθίζει όπως ακριβώς το μάτι όταν κοιτάς κάτι για πολλή ώρα. Όταν κοιτάς κάπου για πολλή ώρα το μάτι σου ακυρώνει την προσδοκώμενη πληροφορία, σταματάει να το βλέπει, και παρατηρεί μόνο τις διαφορές. το ίδιο συμβαίνει και με αυτό το έργο.

 Πολύ γρήγορα αρχίζεις να ακούς τις πιο εξοτικές λεπτομέρειες της ηχογράφησης. Για παράδειγμα, ξέρεις ότι μετά από λίγα λεπτά εμφανίζονται χιλιάδες τρομπέτες μέσα στο κομμάτι. Μετά αρχίζεις να ακούς πουλιά. Πραγματικά πουλιά. Στην αυθεντική λούπα της ταινίας υπάρχουν αληθινά πουλιά, τα οποία αρχίζουν να κυριαρχούν καθώς περνάει η ώρα. Πάνω από όλα αν ξέρεις πώς δημιούργηθηκε το κομμάτι, καταλαβαίνεις ότι παίρνεις ένα τεράστιο ποσό πληροφορίας από ένα πολύ, πολύ απλό αρχικό σημείο.

αυτη ειναι και η συνθετικη αρχη της ambient. και οχι η υπονομευση της ως ενα απλο ηχητικο ντεκορ η μουσικη για χαλαρωση.

 Στην ουσία ξεκινάς και παράγεις μουσική την οποία δεν έχεις ακούσει ποτέ πιο πριν. Όταν αποστασιοποιηθείς από την εικόνα ενός συνθέτη ο οποίος δημιουργεί μια ολοκληρωμένη εικόνα την οποία μετά αφήνει ως έχει, εμφανίζεται ένας άλλος τρόπος να συνθέτεις. Αφήνεις απλά κάτι να κινηθεί και αυτό κάνει τη δουλειά σου.

 Brian Eno ''Music For Airports''

 Τουλάχιστον ένα από τα κομμάτια του δίσκου είναι πολύ απλό στη δομή του. Υπάρχουν κάποιες νότες που ερμηνεύονται από τρείς γυναίκες και τον εαυτό μου. Μία από τις νότες επαναλαμβάνεται κάθε 23 1/2 δευτερόλεπτα. Πρόκειται στην ουσία για μία μεγάλη λούπα γύρω από μια σειρά απο καρέκλες από αλουμίνιο στο στούντιο. Η επόμενη λούπα επαναλαμβάνεται κάθε 25 7/8 δευτερόλεπτα, η επόμενη κάθε 29. Όλες επαναλαμβάνονται σε κύκλους οι οποίοι ονομάζονται ανισόμετροι- οτι δεν θα συγχρονιστούν ποτέ ξανά.

 Οπότε αυτό είναι το κομμάτι και κινείται στον χρόνο. Η εμπειρία σου βέβαια απο το κομμάτι είναι εκεί, μια συγκεκριμένη στιγμή στον χρόνο.

 Όπως το έργο προχωρά αυτό που ακούς είναι οι διάφορες συγκεντρώσεις και ρυθμίσεις των έξι αυτών βασικών στοιχείων. Αυτά τα στοιχεία δεν αλλάζουν ποτέ, μένουν τα ίδια, αλλά το έργο φαίνεται να έχει μεγάλη ποικιλία.

ενα άλλο θέμα με αυτά τα κομμάτια είναι ότι δεν δεσμεύονται από τον χρόνο. Μπορούν να έχουν άπειρη έκταση, αν οι αριθμοί που εμπλέκονται είναι αρκετά πολύπλοκοι. Δεν ξαναπαίζουν το ίδιο ποτέ. Θα μπορούσε να πει κανείς ότι είναι δωρεάν μουσική... Τα πράγματα που πρέπει να λάβεις υπόψιν σου τότε γίνονται ερωτήματα σχετικά με το πώς δουλεύει το σύστημα και κυρίως με τι (samples) το τροφοδοτείς."

(απόσπασμα απο διάλεξη του Brian Eno για την generative art)

Όπως παρατηρούμε από τα παραδείγματα απο το χώρο της μουσικής η χρήση προηχογραφημένων αποσπασμάτων πήρε δύο κατευθύνσεις. Η πρώτη οδήγησε στον Dj, στην έννοια του mix και του remix, και η δεύτερη στην παραμετρική σύνθεση (ambient). Η παραμετρική σύνθεση δεν γεννήθηκε με τον υπολογιστή αλλά ο υπολογιστής αποδείχτηκε το πιο εύχρηστο μέσο για την πραγματοποίηση της.